Consent: wat betekent toestemming?
Consent betekent vrijwillige toestemming voor iets concreets. Bij intimiteit stem je met elkaar af wat je allebei wilt. Een ja geldt voor dat moment en die handeling. Het is geen belofte om verder te gaan: je mag altijd van gedachten veranderen, ook als je al bent begonnen.
Een ja is geen vanzelfsprekendheid
Een relatie, een eerdere fijne avond of samen naar huis gaan geeft geen automatische toestemming. Ook stilte is geen ja. Wie toenadering zoekt, moet zich ervan verzekeren dat de ander dit ook wil. Het is niet aan de ander om iedere mogelijke grens vooraf op te sommen.
Dat afstemmen gaat ook tijdens het contact door. Je hoeft niet te raden wat iemand bedoelt als je het kunt vragen. Rutgers legt uit hoe wederzijdse toestemming werkt.
Hoe klinkt dat in een gewone situatie?
Een vraag hoeft niet formeel te zijn. Zeg wat je graag wilt en laat ruimte voor een ander antwoord. Hieronder staan zelfbedachte voorbeelden om het gesprek concreter te maken.
| Moment | Wat kun je zeggen? |
|---|---|
| Jullie hebben een fijne date. | „Ik zou je graag zoenen. Heb jij daar ook zin in?” |
| Je merkt dat je toch wilt stoppen. | „Ik vond het fijn, maar ik wil nu niet verder.” |
| De ander wil een pauze. | „Natuurlijk. Wil je even alleen zijn of zal ik bij je blijven?” |
| Je twijfelt wat de ander bedoelt. | „Zullen we even stoppen? Ik weet niet zeker of je dit nog wilt.” |
Een antwoord als „liever niet” is genoeg. Maak er geen onderhandeling van met „maar vorige keer wel” of „heel even dan”. Je mag teleurgesteld zijn, maar de ander hoeft dat niet op te lossen door alsnog in te stemmen.
Wat als iemand stil wordt of niet kan antwoorden?
Stopt iemand met reageren, trekt die zich terug of lijkt die te verstijven, stop dan en vraag rustig hoe het gaat. Wacht niet op een hardop uitgesproken nee. Als er geen duidelijke, vrijwillige instemming is, ga je niet door.
Iemand die slaapt, bewusteloos is of door alcohol of drugs niet kan begrijpen wat er gebeurt en geen vrije keuze kan maken, kan geen toestemming geven. Ga dan geen seksueel contact aan. RAINN beschrijft deze voorwaarden voor consent. Dit gaat om kunnen kiezen; je kunt dat niet betrouwbaar afleiden uit een zelfgekozen aantal drankjes.
Ook achteraf kun je erover praten
Wil je een volgend moment iets anders, bespreek dan wat je nodig hebt. Bijvoorbeeld: „Ik merk dat ik graag zelf het initiatief neem” of „Als ik twijfel, wil ik eerst even afstand.” Zo geef je woorden aan je voorkeur, zonder een afspraak te maken die je later tot iets verplicht.
Wat zegt de Nederlandse wet?
Sinds 1 juli 2024 geldt de nieuwe Wet seksuele misdrijven. Doorgaan met seksueel contact terwijl je weet, of duidelijke signalen had moeten opmerken, dat de ander niet wil, kan strafbaar zijn. De Rijksoverheid licht de wet toe. De beoordeling van een concrete situatie hangt van de feiten af.
Lingerie
