Een open relatie: wat betekent het en wat spreek je af?

Een open relatie is doorgaans een relatie waarin partners met elkaar afspreken dat seksueel contact met anderen mogelijk is. Wat precies wel of niet mag, spreken de betrokkenen samen af. Sommige definities leggen de nadruk op seksuele contacten buiten de relatie, terwijl andere mensen de term ruimer gebruiken. Vraag daarom wat iemand met “open relatie” bedoelt in plaats van aan te nemen dat iedereen er hetzelfde onder verstaat.

Het verschil met stiekem contact is dat een open relatie berust op afspraken waar de betrokken partners mee hebben ingestemd. Dat betekent niet dat iedereen dezelfde grenzen moet hebben of dat afspraken voor altijd vaststaan. Partners kunnen bespreken wat voor hen werkt en of ze iets willen aanpassen.

Open relatie, consensuele non monogamie en polyamorie

Consensuele non monogamie is een overkoepelende term voor relaties waarin alle betrokken partners uitdrukkelijk instemmen met romantisch, intiem of seksueel contact met meerdere mensen. Een open relatie wordt vaak beschreven als een relatie waarin partners romantisch exclusief blijven met elkaar, maar ook seksueel contact met anderen kunnen hebben. Bij polyamorie kunnen meerdere romantische relaties deel uitmaken van de afspraak. De termen kunnen in gebruik overlappen; definities zijn niet altijd scherp afgebakend. De begrippen staan toegelicht in een factsheet van onderzoekers Moors, Ramos en Schechinger.

Deze benamingen zijn hulpmiddelen om over een relatievorm te praten, geen volledige beschrijving van iemands relatie. De afspraken van de betrokkenen zijn concreter dan alleen het label.

Welke afspraken kunnen partners bespreken?

Er is geen vaste lijst die voor elke relatie geldt. Deze vragen kunnen helpen om duidelijk te krijgen wat jullie met openheid bedoelen:

• Wat valt er voor jullie onder contact met anderen? Denk aan flirten, daten, seksueel contact of romantische gevoelens. Welke situaties willen jullie wel of niet bespreken?
• Wat willen jullie met elkaar delen? Bespreek welke informatie jullie vooraf of achteraf willen weten en hoe jullie omgaan met de privacy van andere betrokkenen.
• Hoe houden jullie rekening met tijd en aandacht? Denk aan gezamenlijke plannen, beschikbare tijd en wat ieder nodig heeft om zich gehoord te voelen.
• Welke praktische afspraken zijn relevant? Als seksueel contact met anderen aan de orde is, kunnen jullie bespreken welke afspraken over bescherming, testen en communicatie voor jullie van belang zijn.
• Wanneer praten jullie opnieuw? Spreek af hoe jullie kunnen aangeven dat iets niet goed voelt, dat iemand wil pauzeren of dat een afspraak opnieuw besproken moet worden.

Hoe begin je het gesprek?

Je kunt beginnen zonder al een voorstel of uitkomst vast te leggen, bijvoorbeeld: “Ik wil graag bespreken wat een open relatie voor jou betekent. We hoeven vandaag niets te besluiten.” Vraag daarna wat de ander ervan vindt en luister ook naar twijfel of zorgen. Een gesprek kan eindigen met meer vragen, of met de afspraak voorlopig niets te veranderen. Dat is ook een mogelijke uitkomst.

Een volgende vraag kan zijn: “Wat zou je willen weten voordat je hierover verder nadenkt?” Zo praten jullie eerst over de betekenis en verwachtingen, voordat jullie eventuele afspraken bespreken.

Maak een algemene wens concreet

“We vertellen elkaar alles” klinkt duidelijk, maar kan iets heel anders betekenen voor ieder van jullie. Bedoel je vooraf weten dat er een date is, of achteraf alle details horen? Ook de andere persoon met wie iemand afspreekt heeft recht op privacy. Deel geen berichten, foto’s of intieme bijzonderheden zonder diens toestemming.

Andere betrokkenen zijn geen bijzaak. Vertel een nieuwe date eerlijk welke relatievorm en afspraken je hebt, zodat die zelf kan beslissen of het past. Beloof niet meer tijd, exclusiviteit of ruimte dan je werkelijk kunt bieden.

Wat als een van jullie het niet wil?

Een gesprek openen is geen toestemming om alvast met iemand anders af te spreken. Je kunt zeggen: “Ik wil begrijpen wat je bedoelt, maar ik stem hier nu niet mee in.” Twijfel hoeft niet met een proefperiode te worden opgelost, en instemmen uit angst de ander kwijt te raken is geen goed uitgangspunt.

Als jullie wensen niet samengaan, verdient dat een eerlijk gesprek over jullie relatie. Je kunt de ander niet verplichten een open relatie te willen, maar ook geen belofte eisen dat diens wensen verdwijnen. Bespreek wat ieder wel kan bieden, zonder een grens als een hindernis te behandelen die overwonnen moet worden.