Delusionship: wat betekent het bij daten?

Delusionship is een informeel woord voor een romantische fantasie of een te rooskleurig beeld van een bestaande band. Je stelt je bijvoorbeeld al een relatie voor, terwijl jullie die niet hebben afgesproken. Bij Collins staat deze betekenis als ingezonden woordsuggestie, niet als vastgestelde relatievorm of diagnose.

Het woord is geen officiële relatiecategorie en vertelt op zichzelf niet wat twee mensen hebben afgesproken. Gebruik het dus liever als informele beschrijving van een ervaring dan als etiket voor jezelf of een ander.

Verwachting is niet hetzelfde als afspraak

Bij daten kunnen drie dingen door elkaar lopen: wat je voelt, hoe je het gedrag van de ander uitlegt en wat jullie samen hebben besproken. Die kunnen overeenkomen, maar dat hoeft niet. Je kunt bijvoorbeeld hopen dat een leuke ontmoeting uitgroeit tot een relatie, zonder dat jullie daar al over hebben gesproken. Een lief bericht kan fijn zijn, maar maakt op zichzelf geen afspraak over exclusiviteit.

Dat onderscheid maakt je gevoelens niet minder echt. Het helpt alleen om niet voor de ander in te vullen wat die wil. Omgekeerd bewijst een verschil in verwachtingen niet automatisch dat iemand je bewust heeft misleid.

Wat hoop je, en wat weet je?

Stel dat Sofie iemand drie keer heeft gezien. Het contact is leuk en de ander stuurt hartjes. Sofie denkt al na over samen op vakantie gaan. Dat is een wens; het is nog geen gezamenlijk plan.

De middelste kolom bevat interpretaties, geen conclusies. Je mag hopen op een relatie én erkennen dat je nog niet weet of die wens gedeeld wordt. Dat maakt een gesprek eerlijker dan een verwachting als belofte behandelen.

Zo bespreek je verwachtingen

Probeer voor een gesprek onderscheid te maken tussen wat je weet en waarop je hoopt. Je kunt bijvoorbeeld opschrijven: “We hebben elkaar een paar keer gezien” en daarnaast: “Ik hoop dat dit iets serieuzers wordt.” Zo benoem je je eigen verwachting zonder die als een belofte van de ander te presenteren.

Daarna kun je rechtstreeks vragen wat je wilt weten. Bijvoorbeeld:

• “Ik vind het fijn om met je af te spreken. Hoe zie jij ons contact?”
• “Ik merk dat ik hoop op iets serieuzers. Sta jij daar ook voor open?”
• “Ik wil graag weten of we andere mensen blijven daten. Zullen we bespreken wat we allebei willen?”

Wil je het woord delusionship gebruiken, leg dan uit wat je ermee bedoelt: “Ik merk dat ik al vooruitdenk, terwijl we nog niet hebben besproken wat dit voor ons is.” Je kunt ook gewoon zeggen dat je onzeker bent over jullie verwachtingen. Dat maakt het gesprek concreet zonder iemand de schuld te geven.

Als een duidelijk nee toch als misschien voelt

Je vraagt of de ander een relatie wil en krijgt als antwoord: „Ik vind je leuk, maar ik wil geen vaste relatie.” Nieuwe hartjes of een gezellige avond maken dat antwoord niet automatisch ongedaan. Als je twijfelt, kun je één keer vragen of er iets veranderd is. Blijft het antwoord nee, neem dat dan als uitgangspunt.

Je hoeft jezelf niet uit te lachen om de hoop die je had. Je kunt wel besluiten dat het contact niet goed aansluit bij wat je zoekt. „Ik merk dat ik op meer blijf hopen en wil daarom afstand” vertelt wat er bij jou speelt, zonder de ander te beschuldigen van een belofte die er niet was.

Wat je als vriend of vriendin kunt zeggen

„Je bent gewoon delusional” kan een gesprek dichtzetten. Vraag liever: „Wat heeft die persoon precies gezegd over een relatie?” of „Wat zou je willen vragen voordat je verder vooruitdenkt?” Je hoeft niet mee te gaan in een toekomstbeeld om wel naar iemands gevoelens te luisteren.