Wat bepaalt seksuele oriëntatie? Wat onderzoek wel en niet kan zeggen

Er is geen enkele bekende oorzaak die ieders seksuele oriëntatie verklaart. Onderzoek wijst op een complexe ontwikkeling, waarbij verschillende invloeden samenkomen. Dat betekent ook dat je uit een familieverhaal, één ervaring of een genetisch kenmerk niet kunt afleiden waarom een bepaalde persoon zich tot iemand aangetrokken voelt.

LIEBESLEBEN beschrijft waarom eenvoudige oorzaken tekortschieten. Een open onderzoeksvraag betekent niet dat je bewust kiest wat je voelt. Je hoeft je oriëntatie ook niet te verklaren om erover te mogen praten.

Wat is er bijvoorbeeld over genen onderzocht?

Een genetische studie uit 2019 met 477.522 deelnemers vond meerdere genetische verbanden met seksueel gedrag met iemand van hetzelfde geslacht. De resultaten maakten geen zinvolle voorspelling voor een individu mogelijk. Dit was dus geen test waarmee je iemands oriëntatie kunt vaststellen.

De onderzoekers benadrukken zelf de beperkingen: de hoofdvraag ging over ooit zulk seksueel gedrag hebben gehad. Dat is smaller dan alles wat iemand voelt of hoe iemand zich noemt. Ook omvatte de steekproef alleen mensen van Europese afkomst. De bevindingen zijn niet vanzelfsprekend op iedereen toepasbaar.

Aantrekking, gedrag en identiteit zijn verschillende dingen

Voor onderzoek maakt het uit wat je vraagt. De National Academies onderscheiden drie dimensies die niet altijd samenvallen:

Stel dat een vragenlijst vraagt met wie je een relatie hebt gehad. Die vraag vertelt iets anders dan „Tot wie voel je je aangetrokken?” Of iemand nu een partner heeft, zegt evenmin alles over diens gevoelens. Dat verschil is belangrijk als je een opvallende onderzoekskop leest.

Drie vragen bij een bericht over oorzaken

• Wat is precies gemeten? Een label, aantrekking en seksueel gedrag zijn geen verwisselbare antwoorden.
• Wie deden mee? Kijk naar de onderzochte groep voordat je een conclusie op alle mensen betrekt.
• Is een verband hetzelfde als een verklaring? Samen voorkomen bewijst niet dat één factor de volledige oorzaak is.

Die vragen helpen bijvoorbeeld bij de kop „Wetenschappers ontdekken waarom mensen homoseksueel zijn”. Staat in de studie alleen een verband met gedrag in een bepaalde groep, dan belooft de kop meer dan het onderzoek laat zien.

Wat heb je hier persoonlijk aan?

Je hoeft geen onderzoek te gebruiken om jezelf aan anderen te bewijzen. Wil je iets vertellen, dan kan dat in je eigen woorden: „Ik weet nog niet welk label bij me past, maar ik weet wel wat ik voel.” En vertelt iemand jou iets persoonlijks, dan kun je luisteren zonder meteen naar een oorzaak te vragen.

Nieuwsgierigheid naar wetenschap en respect voor iemands verhaal kunnen naast elkaar bestaan. Een vraag als „Wil je er meer over vertellen?” laat die persoon zelf bepalen hoeveel die wil delen.