Stonewalling: betekenis en verschil met een time out

Stonewalling is een term voor je tijdens een conflict terugtrekken uit de interactie: bijvoorbeeld door niet meer te reageren of het gesprek af te sluiten. De term beschrijft wat er in het gesprek gebeurt; hij bewijst niet waarom iemand stilvalt. Een stilte op zichzelf vertelt dus niet of iemand tijd nodig heeft, niet weet wat die moet zeggen of bewust geen contact wil.

Wat betekent stonewalling?

In relatievoorlichting wordt stonewalling gebruikt voor terugtrekken of afsluiten tijdens een gesprek over een conflict. Het kan eruitzien als zwijgen, afgewende aandacht of korte antwoorden. De term wordt onder meer gebruikt in het model van de vier conflictpatronen van het Gottman Institute. Dat is een begripskader, geen manier om op basis van één gesprek iemands innerlijke toestand vast te stellen.

Let daarom eerst op wat je concreet ziet: stopt het gesprek plotseling, blijft een vraag onbeantwoord of wordt een onderwerp herhaaldelijk vermeden? Maak daarna onderscheid tussen de waarneming en je interpretatie. “Je antwoordde niet toen ik vroeg of we verder zouden praten” beschrijft een moment. “Je probeert me te straffen” schrijft een bedoeling toe die je niet alleen uit de stilte kunt afleiden.

Stonewalling, een gesprekspauze en de silent treatment

Een pauze aankondigen is iets anders dan iemand zonder uitleg laten praten terwijl je niet meer reageert. De volgende vergelijking verduidelijkt het woordgebruik; ze is geen test waarmee je vaststelt wat je partner denkt.

Het Gottman Institute onderscheidt terugtrekken en bewust negeren, maar beschrijft ook hoe moeilijk het verschil van buitenaf te zien kan zijn. Je hoeft geen motief te bewijzen om te zeggen dat iets je raakt.

Hoe maak je het bespreekbaar?

Als dat voor jou veilig en passend voelt, bespreek het op een rustiger moment. Een concreet voorbeeld en een open vraag laten ruimte voor meer dan één uitleg:

• “Toen we het gisteren over dat onderwerp hadden, stopte het gesprek en wist ik niet of je later verder wilde praten. Hoe was dat voor jou?”
• “Ik merk dat we soms geen antwoord meer geven als het gesprek moeilijk wordt. Zullen we bedenken hoe we kunnen aangeven dat we pauze nodig hebben?”
• “Als je nu wilt stoppen, kun je me laten weten of en wanneer je weer over dit onderwerp wilt praten?”

Je kunt ook je eigen ervaring benoemen: “Als we stoppen zonder te bespreken of we erop terugkomen, weet ik niet hoe we dit oplossen.” Dat zegt iets over het effect op jou zonder de bedoeling van de ander in te vullen.

Een time out is iets anders dan doen alsof het onderwerp niet bestaat. Jullie kunnen afspreken hoe je laat weten dat je pauze neemt en wanneer je opnieuw contact zoekt. Een afspraak kan helpen om het gesprek te hervatten, maar er is geen vaste duur die voor iedereen past. Het Gottman Institute beschrijft een pauze als een mogelijke manier om een conflictgesprek te onderbreken wanneer iemand zich overweldigd voelt; dat verklaart niet automatisch wat er in een specifieke situatie aan de hand is.

Let op het verloop, niet alleen op één stilte

Eén stil moment vertelt weinig over een relatie of over de reden van iemands gedrag. Het kan nuttiger zijn om te kijken of het vaker gebeurt, of er later ruimte is om verder te praten en of jullie allebei kunnen aangeven wat je nodig hebt. Als een belangrijk onderwerp telkens onbesproken blijft, mag je benoemen dat je wilt zoeken naar een manier om er samen op terug te komen.

Je hoeft daarvoor het woord stonewalling niet te gebruiken. “Ik wil je niet dwingen om nu te praten, maar ik wil wel weten of we hier later op terugkomen” is een concrete vraag over wat er nu nodig is.

Als je zelf merkt dat je dichtklapt

Je hoeft niet ter plekke het hele probleem op te lossen. Een korte boodschap kan al duidelijker zijn dan verdwijnen uit het gesprek: “Ik hoor je vraag, maar ik kom nu niet uit mijn woorden. Ik wil er later op terugkomen.” Zeg alleen een tijdstip toe dat je ook wilt proberen na te komen.

Merk je dat je eigenlijk helemaal niet verder wilt over het onderwerp? Benoem dat dan eerlijk. “Ik wil niet samenwonen” geeft een ander antwoord dan het onderwerp telkens uitstellen. Je hoeft niet hetzelfde te willen als je partner, maar eindeloos wachten op een antwoord is ook geen gezamenlijke beslissing.

Je hoeft niet alles opnieuw uit te leggen

Als een belangrijk gesprek steeds wordt afgebroken, kun je benoemen wat dat voor je eigen keuze betekent: “Zonder duidelijkheid hierover wil ik nog geen huurcontract tekenen.” Daarmee bepaal je wat je zelf doet, zonder een gesprek af te dwingen.

Bij angst of bedreiging hoef je geen nieuw gesprek te zoeken. Voor advies over huiselijk geweld kun je in Nederland Veilig Thuis via 0800 2000 bellen. Bij direct gevaar bel je 112.