Lichen sclerosus herkennen: eerste klachten en behandeling

Lichen sclerosus kan beginnen met jeuk of veranderde huid rond de geslachtsdelen of anus. Je kunt lichtere plekjes, kwetsbare huid of kleine scheurtjes merken. Soms zijn de huidveranderingen opvallender dan de klachten. ‘Beginstadium’ is geen stadium dat je zelf met een foto kunt vaststellen: laat nieuwe of aanhoudende veranderingen beoordelen.

Welke veranderingen kunnen passen?

Lichen sclerosus is een chronische huidaandoening. Plekken kunnen witachtig zijn en glad of juist gekreukt lijken. De huid kan gemakkelijk beschadigen of bloeden bij wrijving. Bij de vulva kunnen jeuk, pijn, scheurtjes en veranderingen van de schaamlippen voorkomen. Op de penis kan de aandoening onder andere de voorhuid treffen, die strakker kan worden. De NHS beschrijft deze mogelijke verschijnselen.

Niet ieder wit plekje is lichen sclerosus. Andere huidproblemen kunnen erop lijken. Ook zegt weinig jeuk niet automatisch dat een verandering onbelangrijk is. Een arts beoordeelt het geheel: hoe de huid eruitziet, waar de plekken zitten en welke klachten je hebt.

Komt het door seks of te weinig wassen?

Nee. Lichen sclerosus is geen soa en niet besmettelijk. Je draagt het niet over door seks. De oorzaak is niet helemaal bekend; slechte hygiëne is geen verklaring. Extra wassen of ontsmetten lost het dus niet op en kan de huid juist irriteren.

Dat kan ook prettig zijn om te benoemen tegen een partner: ‘Dit is een huidaandoening, geen infectie die je van mij krijgt.’ Je hoeft een mogelijke diagnose niet zelf te verdedigen; laat de arts uitleggen wat in jouw situatie is vastgesteld.

Waarom heeft behandeling zin?

De aandoening kan rustige en actieve perioden hebben. Een arts kan sterke ontstekingsremmende zalf met corticosteroïden voorschrijven. Bij lichen sclerosus van de vulva helpt behandeling tegen klachten en vermindert die de kans op littekens en verklevingen. Een vettende basiszalf kan daarnaast onderdeel zijn van de verzorging.

Hoeveel je smeert, waar en hoe vaak, hoort bij je persoonlijke voorschrift. Vraag dit te laten aanwijzen als het niet duidelijk is. Ga niet zelf een schema samenstellen of stoppen zodra de jeuk minder wordt. De Nederlandse behandelinformatie van Thuisarts legt uit waarom klachtenbehandeling en verdere controle bij elkaar horen.

Wat kun je doen als de huid gevoelig is?

Vermijd parfum en producten die prikken. Bij klachten aan de vulva is wassen met lauw water voldoende; dep daarna droog. Schurende kleding of hard wrijven kan onprettig zijn. Kies bij intimiteit wat geen pijn doet en stop wanneer de huid trekt of beschadigt. Pijn bij seks is ook iets om met je behandelaar te bespreken, geen reden om door te zetten.

Een eenvoudig overzicht helpt bij een afspraak: waar zit de verandering, hoe lang merk je die en heb je moeite met plassen, ontlasting of seks? Je hoeft geen dagelijkse foto’s te maken of te proberen zelf een stadium te benoemen.

Welke controles zijn belangrijk?

Voor lichen sclerosus aan de vulva adviseert Thuisarts een jaarlijkse controle, en vaker contact als klachten toenemen. Ook zelf op veranderingen letten hoort erbij. Een nieuwe plek, wond, bult of verdikking is een reden om eerder contact op te nemen; wacht daarmee niet op de volgende vaste afspraak.

Er bestaat een kleine verhoogde kans op huidkanker in het aangedane gebied. Dat betekent niet dat een jeukende plek kanker is, maar verklaart wel waarom nieuwe veranderingen en aanhoudende wondjes beoordeeld moeten worden. De NHS informatie over complicaties maakt dit onderscheid.

Heb je nog geen diagnose? Begin bij de huisarts. Is behandeling onvoldoende effectief, dan kan een dermatoloog of gynaecoloog nodig zijn. Vraag bij een vastgestelde aandoening wie je mag bellen als je huid verandert. Zo heb je naast een behandeling ook een duidelijk aanspreekpunt.