Natuurlijke anticonceptie: wat cyclusmethoden van je vragen

Bij natuurlijke anticonceptie denk je vaak aan het volgen van je cyclus: inschatten wanneer je vruchtbaar bent en op die dagen geen onbeschermde seks met een penis in de vagina hebben. Je gebruikt daarbij geen hormonen. Wel vraagt het dagelijks aandacht, goede uitleg en afspraken die je samen kunt volhouden. Alleen je menstruatiedata in een app zetten is iets anders dan een volledige cyclusmethode toepassen.

Welke methoden worden ermee bedoeld?

Terugtrekken vóór de zaadlozing en borstvoeding worden soms ook ‘natuurlijk’ genoemd. Dat zijn andere methoden. Borstvoeding is bijvoorbeeld alleen onder specifieke voorwaarden als anticonceptie te gebruiken; alleen niet menstrueren na een bevalling is onvoldoende reden om bescherming aan te nemen.

Waarom gaat het niet alleen om de dag van de eisprong?

Zaadcellen kunnen meerdere dagen in het lichaam overleven. Je kunt dus zwanger worden door seks vóórdat de eicel vrijkomt. Ook bij een vrij regelmatig patroon valt de eisprong niet gegarandeerd iedere maand op dezelfde dag.

Een hogere ochtendtemperatuur kan achteraf helpen herkennen dat de eisprong waarschijnlijk geweest is. Eén hogere meting is niet voldoende: koorts, ziekte en andere omstandigheden kunnen de temperatuur ook veranderen. Meten geeft je informatie, maar is op zichzelf geen beschermingsmiddel.

Hoe betrouwbaar is het?

De betrouwbaarheid verschilt tussen methoden en tussen nauwkeurig gebruik en wat er in het dagelijks leven lukt. Een aangeleerde combinatie van signalen is niet hetzelfde als gokken met een kalender. Tegelijk kan ook zorgvuldig volgen een zwangerschap niet uitsluiten.

Let bij een beloofd percentage op de hele uitleg: over welke methode gaat het, over welke periode, en telden gebruiksfouten mee? Een cijfer voor mensen die alle regels precies volgen vertelt niet automatisch wat jij kunt verwachten bij nachtdiensten, vergeten metingen of onduidelijke signalen.

Wil je een zwangerschap beslist voorkomen, vergelijk dan ook methoden die minder afhankelijk zijn van dagelijkse interpretatie. Het koperspiraaltje bevat bijvoorbeeld geen hormonen en beschermt zeer goed. Geen hormonen willen gebruiken betekent dus niet dat je alleen op cyclusregistratie bent aangewezen.

Wat vraagt het van jullie in de praktijk?

Leer de methode van iemand die daarvoor is opgeleid. Tijdens het aanleren gebruik je aanvullende anticonceptie of vermijd je seks waarbij sperma in de vagina kan komen. De uitleg duurt meer dan één keer een app instellen.

Maak vooraf een concrete afspraak voor vruchtbare of onduidelijke dagen. Bijvoorbeeld: ‘Als een meting ontbreekt, beslissen we niet op het moment zelf dat het vast wel goed zit.’ Spreek ook af hoe je de registratie verdeelt en wat jullie doen als één van beiden geen condoom wil gebruiken. Geen seks willen is altijd een geldige keuze.

Als je net bent bevallen, met hormonen bent gestopt of richting de overgang gaat, kan het patroon lastiger te beoordelen zijn. Ook onregelmatige cycli kunnen een methode minder geschikt maken. Bespreek in zulke situaties wat past in plaats van oude voorspellingen te blijven gebruiken.

En een app of thermometer?

Een app kan handig zijn als dagboek. Een groen vakje is echter geen garantie dat onbeschermde seks geen zwangerschap kan geven. Kijk welke signalen een hulpmiddel gebruikt en welke handelingen jij daarnaast moet uitvoeren. Een dure thermometer neemt het interpreteren en naleven van afspraken niet over.

Cyclusmethoden beschermen niet tegen soa’s; condoomgebruik staat daarom los van de vruchtbaarheidsberekening. Heb je recent mogelijk onbeschermde seks gehad en wil je niet zwanger worden? Vraag meteen advies aan de apotheek of huisarts over noodanticonceptie. Wacht niet af of de app achteraf de voorspelling verandert.

Lees verder bij Rutgers over verschillende cyclusmethoden en Thuisarts over keuzes zonder hormonen.