Onregelmatige menstruatie: oorzaken en wat je kunt doen

Bij een onregelmatige menstruatie wisselen de tussenpozen of is het begin moeilijk te voorspellen. Dat komt onder meer voor in de puberteit en rond de overgang. Soms spelen medicijnen, anticonceptie of een aandoening mee. Als het patroon langere tijd anders blijft of je klachten hebt, bespreek het met je huisarts.

Onregelmatig is niet hetzelfde als veel bloedverlies

Je kunt met wisselende tussenpozen weinig bloed verliezen, of heel regelmatig ongesteld zijn en juist veel bloed verliezen. Ook bloed tussen twee menstruaties of na seks is belangrijke informatie. Maak daarom onderscheid tussen wanneer je bloedt, hoeveel je bloedt en welke klachten erbij horen.

Een praktisch voorbeeld: ‘De laatste drie menstruaties begonnen na 25, 38 en 27 dagen’ beschrijft de timing. ‘Ik lek ieder uur door’ beschrijft de hoeveelheid. Beide kunnen reden zijn voor overleg, maar ze vertellen niet hetzelfde verhaal.

Waardoor kan het patroon veranderen?

Hormonen verlopen niet in iedere levensfase even regelmatig. Daarnaast kan bloedverlies veranderen door hormonale anticonceptie of andere medicijnen. Soms wordt een oorzaak gevonden, zoals PCOS, een schildklierprobleem of een afwijking in baarmoeder of baarmoedermond. Vaak is er geen duidelijke oorzaak. Dit zijn mogelijkheden, geen lijst waarmee je zelf een diagnose kunt kiezen.

De Nederlandse uitleg over onregelmatig ongesteld zijn maakt ook onderscheid tussen een verandering bij de start van een hormoonspiraal en nieuw bloedverlies nadat het langere tijd goed ging. Schrijf een nieuwe verandering dus niet automatisch toe aan een middel dat je al lang gebruikt.

Wat betekenen stress, sporten of afvallen?

Veel stress, intensief sporten of te weinig eten kunnen ertoe bijdragen dat menstruaties verder uit elkaar komen te liggen of wegblijven. Als dat speelt, gaat het niet alleen om de kalender opnieuw regelmatig krijgen. Bespreek ook hoe het met je gaat en of je voldoende eet en herstelt.

Je hoeft niet zelf te beslissen dat sport of stress de oorzaak is. Vertel wat er is veranderd en vraag wat onderzocht moet worden. De informatie over een langere tijd niet ongesteld worden behandelt deze omstandigheden uitgebreider.

Wat kun je thuis bijhouden?

Maak één eenvoudige notitie per bloeding: begindatum, einddatum, globale hoeveelheid en eventuele pijn. Noteer licht bloedverlies tussen menstruaties apart. Vermeld ook een verandering in anticonceptie of medicijnen.

Dat hoeft geen perfecte administratie te zijn. Bijvoorbeeld: ‘In juni nog regelmatig, sinds augustus twee korte bloedingen tussendoor, geen verandering in medicatie.’ Ook een onvolledig overzicht helpt om de verandering te beschrijven. Gebruik je een app, dan zijn de voorspelde data schattingen; bewaar vooral wat je daadwerkelijk merkt.

Wanneer laat je het beoordelen?

Maak een afspraak als het langere tijd onregelmatig blijft, je bloed na seks verliest, het bloedverlies toeneemt of je je zorgen maakt. Je hoeft niet te wachten tot een app een waarschuwing geeft. Als zwangerschap mogelijk is en een menstruatie uitblijft, is een zwangerschapstest een passende stap.

Bel direct bij ineens heftige of steeds erger wordende buikpijn, of buikpijn met het gevoel dat je flauwvalt. Wacht bij zulke klachten niet op een registratie of test. Thuisarts geeft hiervoor direct beladvies.

Wat kan de huisarts doen?

De huisarts bespreekt het patroon en bijkomende klachten. Niet iedereen heeft inwendig onderzoek nodig. Soms is een zwangerschapstest, onderzoek naar een soa of verder onderzoek passend. Als behandeling gewenst is, hangt die af van de oorzaak en jouw situatie, bijvoorbeeld of je zwanger wilt worden.

Je kunt vragen: ‘Wat proberen we met de behandeling te verbeteren, en wanneer spreken we opnieuw af?’ Dat maakt duidelijk of het gaat om minder bloedverlies, meer voorspelbaarheid of behandeling van een onderliggende oorzaak.