Parafilie: betekenis en verschil met een stoornis

Parafilie is een klinische term voor een atypische seksuele interesse. Een parafiele stoornis is een diagnostische term. Een ongebruikelijke interesse betekent dus niet automatisch dat iemand een psychische stoornis heeft. De APA licht dit onderscheid toe in haar uitleg over DSM 5.

Wat maakt het onderscheid?

Bij een diagnose kunnen onder meer persoonlijke lijdensdruk, schade aan anderen of het ontbreken van hun instemming een rol spelen. Afkeuring vanuit de omgeving is niet hetzelfde als persoonlijke lijdensdruk over de interesse zelf.

Dit is geen volledige opsomming van criteria. De APA legt uit dat diagnostische criteria professionele beoordeling vragen. Een losse definitie of online vragenlijst kan die beoordeling niet vervangen.

Welke vraag wil je eigenlijk stellen?

Je hoeft niet meteen te kiezen of een etiket wel of niet bij je past. Je kunt eerst benoemen waarom je naar het woord zoekt. Bijvoorbeeld:

• “Ik kwam deze term in een tekst tegen. Wat bedoelt de schrijver ermee?”
• “Iemand reageerde afkeurend op een voorkeur van mij. Daar zit ik mee.”
• “Ik merk dat een interesse veel van mijn aandacht vraagt, en ik wil daarover praten.”

De eerste vraag gaat over taal, de tweede over een ervaring met iemand anders en de derde over iets wat je zelf merkt. De voorbeelden zijn geen diagnosecategorieën. Ze helpen om concreet te maken waar een gesprek over moet gaan.

Hoe reageer je op een persoonlijke uitleg?

Als iemand je iets vertelt, kun je vragen: “Wil je dat ik alleen luister, of wil je mijn reactie?” Dat geeft de ander ruimte om het doel van het gesprek aan te geven. Je hoeft geen oordeel over een diagnose te geven.

Je eigen grens mag tegelijk duidelijk zijn: “Ik begrijp dat dit belangrijk voor je is, maar ik wil daar zelf niet aan deelnemen.” Begrip tonen verplicht je niet om dezelfde voorkeur te hebben.

Zoek je een professionele uitleg, neem dan je concrete vraag mee. Je hoeft niet vooraf te bewijzen dat een klinische term op jou van toepassing is om iets bespreekbaar te maken.