Pearl index: zo lees je de betrouwbaarheid van anticonceptie

De Pearl index is het aantal zwangerschappen per 100 vrouwenjaren gebruik van een anticonceptiemethode. Onderzoekers tellen daarvoor de gebruikstijd van deelnemers bij elkaar op. Hoe lager het cijfer, hoe minder zwangerschappen er tegenover die hoeveelheid gebruik stonden. Het is een onderzoeksuitkomst, geen garantie voor één persoon.

Wat is een vrouwenjaar?

Eén deelnemer die een jaar meetelt, levert één vrouwenjaar op. Twee deelnemers die ieder een halfjaar meetellen, leveren samen ook één vrouwenjaar op. Het gaat dus om de opgetelde tijd, niet alleen om het aantal mensen dat aan een onderzoek begint.

Een eenvoudig rekenvoorbeeld: er zijn 4 zwangerschappen vastgesteld bij samen 200 vrouwenjaren gebruik. Dan is de Pearl index 4 ÷ 200 × 100 = 2. Dat betekent 2 zwangerschappen per 100 vrouwenjaren. Deze getallen zijn gekozen om de berekening te laten zien; ze horen niet bij een bepaald anticonceptiemiddel.

In onderzoek gelden nadere regels voor welke zwangerschappen en gebruiksperioden meetellen. De Europese richtlijn voor anticonceptieonderzoek beschrijft onder meer de berekening en het apart beoordelen van correct methodegebruik.

Een Pearl index van 2 is niet hetzelfde als jouw risico

Het voorbeeld vertelt niet dat jij precies 2 procent kans hebt om volgend jaar zwanger te worden. Het zegt ook niets over de kans na één keer seks. Die persoonlijke situatie kun je niet aflezen uit één gemiddeld onderzoekscijfer.

Een studie kan bijvoorbeeld perioden buiten de berekening houden waarin ook een ander voorbehoedmiddel werd gebruikt. Dat gebeurde in een statistische beoordeling door de FDA. Het is dan belangrijk te weten welke gebruikstijd wél in de noemer zit. Een getal zonder die uitleg kan vollediger lijken dan het is.

Correct gebruik en gebruik in de praktijk

Betrouwbaarheidstabellen maken vaak onderscheid tussen altijd correct gebruik en gebruik zoals dat in het dagelijks leven voorkomt. Bij dat laatste kunnen bijvoorbeeld vergeten pillen meetellen. Die twee uitkomsten zijn niet onderling uitwisselbaar.

De NHS tabel over anticonceptie vermeldt daarom beide soorten cijfers. Langwerkende methoden, zoals een spiraal of staafje, zijn minder afhankelijk van een dagelijkse handeling. Maar een percentage in zo’n publieksvergelijking is niet automatisch een Pearl index. Kijk steeds welke maat er daadwerkelijk boven de tabel staat.

Waarom zie je soms een ander cijfer ernaast?

Onderzoekers kunnen ook schatten hoeveel deelnemers binnen bijvoorbeeld één of drie jaar zwanger worden. Dat is een uitkomst over een bepaalde periode. De Pearl index deelt zwangerschappen juist door de opgetelde gebruikstijd. De FDA beoordeling laat beide benaderingen naast elkaar zien.

Ook een betrouwbaarheidsinterval kan erbij staan: een ondergrens en bovengrens die de statistische onzekerheid rondom de schatting weergeven. De Europese richtlijn vraagt zo’n interval bij de Pearl index. Alleen het middelste getal vergelijken laat die onzekerheid weg.

Drie checks bij een vergelijking

• Dezelfde maat? Vergelijk geen Pearl index met een percentage over drie jaar.
• Vergelijkbaar gebruik? Kijk of correct gebruik, gebruiksfouten en aanvullende anticonceptie op dezelfde manier zijn meegenomen.
• Dezelfde context? Controleer de onderzochte groep, gebruiksduur en onzekerheidsmarge.

Gebruik het cijfer als één onderdeel van je keuze. Je gezondheid, mogelijke bijwerkingen en een routine die je kunt volhouden blijven belangrijk wanneer je anticonceptie met je huisarts bespreekt.