Anatomie van de anus: endeldarm en sluitspieren

De anus is de opening waardoor ontlasting het lichaam verlaat. Direct daarboven ligt het anale kanaal, dat aansluit op de endeldarm. Rond het kanaal liggen sluitspieren. Samen met de bekkenbodem helpen die om ontlasting op te houden en op een geschikt moment naar het toilet te gaan.

Drie namen voor verschillende delen

In het dagelijks taalgebruik bedoelen mensen met ‘anus’ soms het hele gebied. Bij een medische uitleg helpt het om opening, doorgang en darm van elkaar te onderscheiden. De anatomische uitleg van MSD beschrijft de overgang van endeldarm naar anus.

Waarom zijn er twee sluitspieren?

De binnenste sluitspier werkt automatisch. Als ontlasting in de endeldarm komt, kan deze spier zich ontspannen zodat de bovenkant van het anale kanaal opengaat. Gevoelige zenuwen helpen om te herkennen wat er aankomt.

De buitenste sluitspier kun je bewust aanspannen. Dat helpt bijvoorbeeld om de stoelgang even uit te stellen totdat je bij een toilet bent. De bekkenbodemspieren ondersteunen dit geheel. Cambridge University Hospitals legt deze samenwerking uit.

‘De sluitspier’ is dus een vereenvoudiging: automatische reacties en spieren die je bewust kunt aanspannen werken samen. Dat is ook waarom problemen met ophouden niet simpelweg betekenen dat iemand beter zijn best moet doen.

Hoe beschrijf je waar je iets voelt?

Probeer onderscheid te maken tussen de huid buiten de opening en een gevoel verder naar binnen. Voorbeelden zijn: ‘Het prikt bij het afvegen’, ‘Ik voel pijn tijdens het poepen’ of ‘Ik verlies ontlasting zonder dat ik het wil’. Vertel ook wanneer het begon en hoe vaak het gebeurt.

Je hoeft niet zelf te bepalen welke spier of welk stukje darm de oorzaak is. Deze namen zijn bedoeld om een gesprek duidelijker te maken. Ze zijn geen methode om jezelf aan de hand van een plaatje te onderzoeken of een klacht vast te stellen.

Wanneer vraag je hulp?

Maak een afspraak bij onverklaard bloed uit de anus. Dat komt vaak door aambeien of een scheurtje, maar aan het bloed alleen kun je de oorzaak niet vaststellen.

Bel direct je huisarts of huisartsenpost als je veel bloed in korte tijd verliest, bloed verliest en duizelig, klam, zweterig of suf wordt, of bloed verliest terwijl je bloedverdunners gebruikt. Dit zijn de contactadviezen van Thuisarts. Bespreek ook hinder door pijn of ontlastingsverlies; je hoeft je daar niet voor te schamen.