Anticonceptie zonder hormonen: welke methode past bij je?

Je kunt zwangerschap voorkomen zonder hormonale anticonceptie. Mogelijkheden zijn onder meer een koperspiraal, condooms, een pessarium en methoden waarbij je vruchtbare dagen herkent. Ook sterilisatie is zonder hormonen, maar is bedoeld als blijvende keuze. Deze opties verschillen flink in betrouwbaarheid en in wat je zelf moet doen.

Wil je geen hormonen gebruiken vanwege eerdere klachten, persoonlijke voorkeur of een medische reden? Dan is de volgende vraag vooral: hoeveel bescherming wil je en welke handelingen passen bij jou?

De mogelijkheden in één overzicht

Geen dagelijkse handeling: de koperspiraal

Een koperspiraal wordt in de baarmoeder geplaatst en kan, afhankelijk van het type, jarenlang blijven zitten. Je hoeft er niet rond iedere keer seks iets mee te doen. Je kunt hem ook eerder laten verwijderen als je wensen veranderen.

Je blijft menstrueren. Vooral in het begin kun je meer bloed verliezen of meer krampen hebben; soms blijft dat zo. Als je menstruaties nu al zwaar of pijnlijk zijn, weegt dat mee in je keuze. Hormoonvrij betekent hier dus niet dat je cyclus helemaal ongewijzigd blijft.

Zelf gebruiken: condoom of pessarium

Een condoom gebruik je bij iedere keer seks. Je hebt geen plaatsingsafspraak nodig en kunt het combineren met een andere methode als je ook bescherming tegen soa’s wilt. Maak daar samen afspraken over vóór je begint, zodat het niet pas midden in de seks ter sprake komt.

Een pessarium is een flexibel kapje dat je in de vagina over de baarmoedermond plaatst. Je gebruikt het met de daarvoor bedoelde anticonceptiegel. Gewoon glijmiddel is geen vervanging. De juiste ligging, voorbereiding en wachttijd na seks zijn belangrijk: volg de instructies van het specifieke pessarium. Het beschermt niet tegen soa’s.

Vind je iets zelf inbrengen lastig, oefen dan rustig voordat je op deze methode vertrouwt. Niet iedere handeling hoeft meteen vanzelf te gaan. Een methode die op papier aantrekkelijk lijkt, moet ook in een gewone drukke week werkbaar zijn.

Vruchtbare dagen herkennen vraagt meer dan een app

Bij methoden voor vruchtbaarheidsbewustzijn leer je bijvoorbeeld temperatuur, afscheiding en cyclusgegevens combineren. Een deskundige kan uitleggen hoe de gekozen methode werkt. Op vruchtbare dagen gebruik je aanvullende bescherming of vermijd je vaginale seks. Tijdens het leren is ook extra bescherming nodig.

De betrouwbaarheid verschilt per methode en hangt sterk samen met de uitvoering. Een app die alleen rekent met eerdere menstruatiedata stelt niet vast dat je vandaag niet vruchtbaar bent. Terugtrekken vóór de zaadlozing is evenmin een betrouwbare vervanging. Als zwangerschap om medische redenen extra riskant is, bespreek dan een beter passende bescherming met je arts.

Een blijvende keuze

Sterilisatie is geen tijdelijke manier om te kijken of hormoonvrij bij je past. Bij sterilisatie van de vrouw worden de eileiders afgesloten of verwijderd. Een hersteloperatie biedt geen zekere terugweg. Neem dus ook een mogelijke veranderde kinderwens mee, niet alleen je huidige relatie of gezinsomstandigheden.

Als er iets misgaat

Vraag direct advies aan huisarts of apotheek als er mogelijk onvoldoende bescherming was en je zwangerschap wilt voorkomen. Bij noodanticonceptie telt de tijd: de verschillende pillen hebben verschillende uiterste termijnen. Wil je juist een mogelijkheid zonder hormonen, vraag dan naar een koperspiraal; die kan binnen vijf dagen na onbeschermde seks worden geplaatst. Wacht niet tot die termijn bijna voorbij is.