Red flags bij daten: voorbeelden en wat je ermee kunt doen

Een red flag is een waarschuwingssignaal, geen diagnose. Voorbeelden zijn herhaald aandringen nadat je nee hebt gezegd, willen bepalen met wie je omgaat, je kleineren of je bang maken. Kijk niet alleen naar één uitspraak, maar ook naar het gedrag eromheen: gebeurt dit vaker en wat doet de ander wanneer jij een grens aangeeft?

Een ongemakkelijk moment bewijst op zichzelf niet dat iemand onveilig is. Tegelijk hoef je niet eerst te bewijzen dat gedrag ernstig genoeg is om afstand te nemen. Je mag een afspraak afzeggen, het contact pauzeren of stoppen omdat dat voor jou goed voelt.

Voorbeelden van red flags

• Druk zetten: iemand blijft aandringen op een afspraak, lichamelijk contact of seks nadat je hebt geweigerd, of behandelt je nee als het begin van een onderhandeling.
• Je grenzen wegwuiven: iemand noemt je lastig of overgevoelig wanneer je iets aangeeft, maakt er een grap van of doet daarna steeds opnieuw wat je vroeg te stoppen.
• Controle willen: iemand verwacht voortdurend te weten waar je bent, met wie je praat of waarom je niet meteen antwoordt. Ook eisen over je kleding, telefoon of wachtwoorden kunnen reden zijn om stil te staan bij hoeveel ruimte je nog voelt.
• Je contacten beperken: iemand ontmoedigt je herhaaldelijk om vrienden of familie te zien, maakt je schuldig om tijd voor jezelf of probeert je van anderen afhankelijk te maken.
• Kleineren of intimideren: iemand scheldt je uit, vernedert je, dreigt, blokkeert je de weg of gebruikt spullen of fysiek gedrag om je bang te maken.
• Jouw keuze niet accepteren: iemand blijft je benaderen nadat je om ruimte vroeg, straft je met dreigementen of probeert je onder druk te zetten om contact te houden.

Het gaat niet om het afvinken van een lijst. Een patroon van controle, druk, isolatie of intimidatie kan belangrijker zijn dan hoe iemand het achteraf uitlegt. Veilig Thuis beschrijft signalen van dwingende controle, waaronder controleren, isoleren, intimideren en inbreuk maken op iemands leven.

Hoe weeg je een ongemakkelijk moment?

Je hoeft geen definitief oordeel over iemands karakter te vormen om te bepalen wat jij wilt doen. Deze vragen kunnen helpen om de situatie concreet te bekijken:

• Wat gebeurde er precies, los van de uitleg achteraf?
• Kon je vrij aangeven wat je wel of niet wilde, zonder bang te zijn voor de reactie?
• Werd die grens gerespecteerd, of kwam dezelfde druk later terug?
• Voel je je vrij om van mening te veranderen, alleen op pad te gaan of je vrienden te zien?
• Ben je bang voor de reactie als je nee zegt of het contact beëindigt?

Bedreiging, geweld of seksuele dwang hoef je niet meerdere keren mee te maken voordat je het serieus neemt. Je hoeft ook niet eerst een grensgesprek te voeren om hulp te mogen zoeken.

Iemand kan teleurgesteld zijn of iets verkeerd begrijpen. Dat is niet automatisch hetzelfde als je grens herhaaldelijk negeren. Let vooral op wat er daarna gebeurt: luistert de ander, neemt die verantwoordelijkheid en verandert het gedrag, of volgen er verwijten, druk en nieuwe overtredingen?

Voorbeeld: berichten en controle

Stel dat Noor met Sam date. Sam vraagt vaak waarom Noor niet meteen antwoordt. Noor zegt dat ze overdag niet altijd bereikbaar is. Sam zegt dat die dat begrijpt, maar begint daarna opnieuw verwijten te sturen over late reacties.

Noor hoeft Sam geen diagnose te geven. Ze kan wel vaststellen dat haar uitgesproken wens niet wordt gevolgd. Als ze nog contact wil, kan ze zeggen: “Ik reageer wanneer het mij uitkomt. Ik wil daar geen verwijten over krijgen.” Ze kan ook besluiten niet verder af te spreken. Ze hoeft Sam niet eerst te overtuigen dat haar keuze redelijk is.

Wat kun je zeggen?

Als je je veilig genoeg voelt om iets te zeggen, kies dan woorden die bij jou passen. Een korte zin kan genoeg zijn. Ben je bang voor de reactie, richt je dan op steun en veiligheid in plaats van op de juiste formulering.

• Over tempo: “Ik wil het rustig aan doen. Ik laat zelf weten waar ik aan toe ben.”
• Over aandringen: “Ik heb nee gezegd. Vraag het niet opnieuw.”
• Over contact: “Ik ben niet altijd bereikbaar en wil niet steeds uitleggen waar ik ben.”
• Over kleineren: “Ik wil best van mening verschillen, maar stop met me uitlachen.”
• Over stoppen: “Ik wil geen vervolgafspraak. Ik wens je het beste.”
• Als je het gesprek wilt beëindigen: “Ik stop dit gesprek nu.”

Je kunt daarna zelf kiezen wat je doet. Misschien wil je het onderwerp afronden, naar huis gaan, iemand bellen of het contact verbreken. Je hoeft een grens niet steeds opnieuw uit te leggen als de ander die al heeft gehoord.

Als je je onveilig voelt

Richt je eerst op een plek en een keuze die voor jou veilig voelen; je hoeft een date niet netjes af te ronden. Ga bijvoorbeeld naar andere mensen toe, bel iemand die je vertrouwt of vraag om hulp in de buurt. Als je bang bent voor de reactie op het beëindigen van contact, hoef je dat niet alleen of persoonlijk te doen. Bij direct gevaar in Nederland bel je 112. De Rijksoverheid beschrijft wanneer 112 bedoeld is voor spoedeisende hulp.

Twijfel je over controle, bedreiging of geweld in een relatie? Veilig Thuis biedt advies aan mensen die zelf met huiselijk geweld te maken hebben of twijfelen over signalen. Je kunt daar ook terecht als je nog niet zeker weet wat er aan de hand is.