Sperma invriezen: van eerste afspraak tot later gebruik

Bij sperma invriezen worden zaadcellen bewaard voor mogelijk later gebruik. Dat kan bijvoorbeeld vóór een behandeling die de vruchtbaarheid kan verminderen. Je bewaart daarmee een mogelijkheid, geen zekerheid dat er later een zwangerschap ontstaat.

Wanneer bespreek je het?

Breng je kinderwens vroeg ter sprake als je een behandeling krijgt die de zaadproductie kan schaden, zoals bepaalde kankerbehandelingen. Ook als je nog niet weet of je kinderen wilt, kun je de mogelijkheden bespreken. Stel een noodzakelijke behandeling niet zelf uit en stop niet op eigen initiatief met medicijnen. Je behandelteam stemt met de fertiliteitskliniek af wat medisch verantwoord en haalbaar is. De Nederlandse richtlijn over medicatie en vruchtbaarheid benadrukt dit tijdige, individuele overleg.

Wat gebeurt er met het sperma?

Vooraf bespreek je de reden voor het bewaren, je gezondheid en je medicijngebruik. Er is onderzoek naar infectieziekten en het laboratorium beoordeelt de zaadcellen. Meestal lever je sperma aan door masturbatie in een daarvoor bestemde ruimte. Je krijgt instructies voor het opvangen; soms zijn meerdere monsters gewenst.

Het laboratorium voegt een beschermende vloeistof toe en verdeelt het sperma over herkenbaar gelabelde rietjes. Die worden in vloeibare stikstof bewaard. In het UMCG wordt vervolgens een rietje ontdooid om de kwaliteit na het invriezen te beoordelen. De uitleg over invriezen en bewaren beschrijft deze stappen.

Lukt het niet om een monster te produceren, zeg dat dan meteen tegen het team. Je kunt eenvoudig aangeven: ‘Ik merk dat het onder deze omstandigheden niet lukt. Wat zijn mijn mogelijkheden?’ Je hoeft dat niet stil te houden tot de geplande behandeling begint.

Wat kun je later met ingevroren sperma?

Bij invriezen en ontdooien kan de kwaliteit afnemen. Voor later gebruik is een vruchtbaarheidsbehandeling nodig, bijvoorbeeld IUI, IVF of ICSI. Welke behandeling mogelijk is, wordt pas voor jouw situatie bepaald. Het aantal bewaarde rietjes is daarom geen voorspelling van het aantal zwangerschappen of kinderen.

Zaadcellen kunnen jarenlang bewaard worden, maar dat geeft geen garantie op een kind. De patiëntfolder over sperma invriezen legt het verschil tussen bewaren en een geslaagde latere behandeling uit.

Maak de bewaarafspraken concreet

Je legt de afspraken vast in een overeenkomst. Daarin staat onder meer hoelang het materiaal wordt bewaard en wat er gebeurt als je wensen veranderen. Er kunnen kosten zijn voor het invriezen en voor de jaarlijkse opslag.

• Vraag welke termijn voor jou geldt en hoe je verlengt of stopt.
• Laat uitleggen wie toestemming geeft voor later gebruik en welke afspraken bij overlijden gelden.
• Vraag om een kostenoverzicht en controleer je eigen verzekeringsvoorwaarden.
• Bewaar de overeenkomst en geef een verhuizing of nieuw contactadres door.

Een handige eerste vraag is: ‘Wat moet ik nu beslissen, en wat kan later?’ Daarmee maak je onderscheid tussen een komende medische behandeling, het bewaren zelf en een eventuele kinderwens in de toekomst.