Wat betekent non binair? Gender en aanspreekvormen uitgelegd

Non binair betekent dat iemands genderidentiteit niet uitsluitend in de indeling man of vrouw past. Het is een brede term, geen vast derde vakje waar iedereen hetzelfde moet ervaren. Hoe iemand het eigen gender precies omschrijft, verschilt per persoon.

Hoe kun je de betekenis begrijpen?

Voor sommige mensen passen delen van de woorden man en vrouw, voor anderen geen van beide. Non binair kan een omschrijving op zichzelf zijn of een bredere term naast een persoonlijker woord. Het Transgender Infopunt legt uit dat de eigen genderervaring en zelfomschrijving centraal staan.

Een denkbeeldig voorbeeld: Noor zegt dat vrouw niet helemaal past en man evenmin, en gebruikt daarom non binair. Dat vraagt niet om een rekensom waarin Noor precies moet aangeven hoeveel van het ene of het andere van toepassing is. De omschrijving kan al duidelijk maken wat Noor wil vertellen.

Is non binair hetzelfde als transgender?

De begrippen kunnen overlappen. Transgender gaat over een genderidentiteit die niet of niet helemaal past bij het geslacht dat bij de geboorte is toegekend. Sommige non binaire mensen noemen zichzelf ook trans, andere gebruiken dat woord niet. Je hoeft die keuze niet voor een ander te maken.

Genderqueer is nog een term die sommige mensen gebruiken voor hun verhouding tot gendercategorieën. Ook die is niet automatisch uitwisselbaar met non binair. Als iemand één woord noemt, neem dan niet meteen alle verwante woorden over als extra etiketten voor die persoon.

Moet een non binair persoon er androgyn uitzien?

Nee. Androgyn gaat vaak over een uitstraling waarin mannelijk en vrouwelijk samenkomen of niet duidelijk te scheiden zijn. Genderidentiteit gaat over wie iemand is. Dat verschil maakt ruimte voor allerlei manieren van kleden en presenteren.

Iemand kan non binair zijn en graag een jurk dragen, een pak kiezen of elke dag hetzelfde eenvoudige shirt aantrekken. Ook een ander kapsel verandert niet vanzelf iemands identiteit. Vraag dus liever wat een persoon zelf wil vertellen dan een conclusie te trekken uit de buitenkant.

Welke voornaamwoorden gebruik je?

Er is niet één verplicht rijtje. Mensen kunnen bijvoorbeeld die, hen, hij of zij gebruiken, of meer dan één vorm. Het taaladvies van Transgender Netwerk raadt aan iemands eigen aanspreekvorm te volgen. Weet je die niet, vraag dan kort: „Welke voornaamwoorden gebruik je?”

Twee eigen voorbeelden laten zien hoe dat in een gewone zin kan:

• Die en diens: „Bo heeft gereserveerd. Die komt iets eerder, want diens trein rijdt maar één keer per uur.”
• Hen en hun: „Jamie neemt een spel mee. Hen heeft het gisteren gekregen en wil hun nieuwe spel graag proberen.”

De namen zijn alleen voorbeelden en zeggen niets over welke aanspreekvorm een echte persoon met die naam gebruikt. Je hoeft evenmin te raden op basis van een stem. En als je je vergist, kun je jezelf kort verbeteren en het gesprek voortzetten.

Als iemand het je persoonlijk vertelt

Een reactie als „Dank je dat je het vertelt; wat wil je dat ik anders doe?” kan genoeg zijn. Misschien wil iemand een andere naam gebruiken, misschien alleen iets delen. Vraag ook of de informatie al bij anderen bekend is voordat je die in een groep noemt.

Zo blijft een persoonlijke mededeling bij degene van wie die is. Je hoeft niet direct alles te begrijpen om een concrete wens te respecteren.