Seksuele geaardheid: betekenis en verschil met genderidentiteit
Seksuele geaardheid, ook seksuele oriëntatie genoemd, beschrijft tot wie iemand zich seksueel aangetrokken voelt en hoe die persoon dat zelf benoemt. Aantrekking, gedrag en een label vallen niet altijd samen: iemand kan bijvoorbeeld een label gebruiken zonder een relatie te hebben of seks te willen. Genderidentiteit is iets anders; die gaat over iemands eigen beleving van gender.
Rutgers beschrijft seksuele oriëntatie aan de hand van wat iemand voelt, wat iemand ermee doet en hoe iemand zichzelf noemt. Die aspecten kunnen van elkaar verschillen. Een buitenstaander kan iemands label dus niet met zekerheid afleiden uit diens gedrag of relatie.
Oriëntatie, gender en gedrag
| Begrip | Waar het naar verwijst | Wat je er niet automatisch uit kunt afleiden |
|---|---|---|
| Seksuele oriëntatie of geaardheid | Seksuele aantrekking en de woorden die iemand gebruikt om die te beschrijven. | Een label of relatie die iemand niet zelf heeft genoemd. |
| Genderidentiteit | Hoe iemand het eigen gender beleeft en benoemt. | Tot wie iemand zich aangetrokken voelt. |
| Genderexpressie | Hoe iemand gender naar buiten toe uit, bijvoorbeeld met kleding, naam of voornaamwoorden. | De genderidentiteit of oriëntatie van die persoon. |
| Seksueel gedrag | Wat iemand wel of niet doet op seksueel gebied. | Hoe iemand zichzelf noemt of wat die persoon voelt. |
| Geslacht toegewezen bij geboorte | Het geslacht dat bij de geboorte aan iemand is toegekend. | De genderidentiteit of seksuele oriëntatie. |
Transgender Netwerk maakt hetzelfde onderscheid tussen genderidentiteit en genderexpressie en beschrijft genderidentiteit als losstaand van seksualiteit en het bij de geboorte toegewezen geslacht.
Drie voorbeelden: gevoel, gedrag en zelfbeschrijving
- Geen relatie, wel een oriëntatie: iemand die single is, hoeft niet eerst te daten om een woord voor de eigen aantrekking te gebruiken.
- Een partner vertelt niet het hele verhaal: een biseksuele vrouw met een mannelijke partner blijft zichzelf bijvoorbeeld biseksueel noemen. Haar huidige relatie wist haar eigen beschrijving niet uit.
- Nog geen passend woord: iemand kan aantrekking ervaren en tegelijk zeggen: “Ik weet nog niet welk label bij mij past.” Een gesprek hoeft niet met een definitieve uitkomst te eindigen.
Deze voorbeelden laten zien waarom een losse ervaring geen test is waarmee je iemands geaardheid bepaalt. Het helpt om te luisteren naar wat iemand zelf vertelt, in plaats van ontbrekende informatie in te vullen.
Respectvol omgaan met iemands zelfbeschrijving
Gebruik de woorden die iemand voor zichzelf kiest. Als je dat niet weet en het relevant is, kun je vragen: “Welke woorden gebruik jij zelf?” Iemand hoeft daarop geen antwoord te geven of verdere uitleg te bieden.
Leid iemands identiteit of oriëntatie niet af uit kleding, presentatie, partner of gedrag. Deel persoonlijke informatie over iemand ook niet zomaar met anderen. Als iemand geen label gebruikt, is dat eveneens een geldige zelfbeschrijving.
Lingerie
