Sekspositiviteit: wat betekent het en hoort nee zeggen erbij?

Sekspositiviteit is een respectvolle houding tegenover seksualiteit en vrijwillige keuzes, inclusief geen seks willen. Je hoeft niet overal voor open te staan of intieme ervaringen te delen. Een duidelijke nee past bij sekspositiviteit: de vrijheid die je anderen gunt, geldt ook voor jezelf.

Wat betekent sekspositiviteit?

Sekspositiviteit is een manier om naar seksualiteit te kijken zonder mensen te beschamen of te veroordelen om hun consensuele keuzes. Daarbij horen respect voor persoonlijke grenzen, privacy en verschillende wensen. De term wordt niet door iedereen precies hetzelfde gebruikt; zie hem daarom als een houding, niet als een officiële checklist waaraan iemand moet voldoen.

Positief betekent hier niet dat iedereen seks prettig moet vinden, ernaar moet verlangen of open over moet zijn. Je kunt respectvol tegenover seksualiteit staan en zelf weinig of geen behoefte aan seks hebben, bepaalde activiteiten afwijzen of een gesprek liever privé houden.

Een houding is geen toestemming

Je kunt respect hebben voor een keuze zonder die zelf te willen maken. SERC benadrukt dat sekspositiviteit geen oproep is om seks te hebben. Het begrip vertelt dus niet of iemand met jou een bepaalde ervaring wil delen.

Consent vraagt dat je met elkaar blijft afstemmen. Een open houding, eerdere ervaring of prettig gesprek vervangt die afstemming niet.

Een nee hoeft geen oordeel te zijn

Een weigering vertelt wat iemand wel of niet wil in die situatie. Ze hoeft geen oordeel te zijn over seksualiteit in het algemeen, over de ander of over een relatie. Je hoeft je nee ook niet uitvoerig te onderbouwen.

Twijfel of stilte is geen reden om aan te nemen dat iemand instemt. Als je niet weet wat de ander wil, pauzeer dan en vraag rustig wat prettig voelt. Als iemand afwijst, van gedachten verandert of liever niet praat, respecteer dat antwoord.

Voorbeelden van respectvolle woorden

Een vraag laat pas echt ruimte voor een antwoord als zowel nee als ja mogelijk is. Bijvoorbeeld:

• “Wil je hier verder over praten, of liever niet?”
• “Wat voelt voor jou prettig? Je mag ook nee zeggen.”
• “Zullen we even pauzeren? Je hoeft nu geen antwoord te geven.”

Wie een grens hoort, kan eenvoudig reageren: “Dank je dat je het zegt. Dan doen we dat niet.” Wie zelf een grens aangeeft, kan het kort houden: “Nee, dat wil ik niet,” “Ik heb daar nu geen behoefte aan” of “Ik wil hier niet over praten.” Je mag een alternatief voorstellen, maar je hoeft dat niet.

Als openheid als druk wordt gebruikt

Een verzonnen situatie: je vertelt je partner dat je het goed vindt wanneer mensen hun wensen bespreken. Later zeg je nee tegen een voorstel. Je partner reageert: „Ik dacht dat jij juist zo open was.” Je hoeft die vermeende tegenstelling niet op te lossen door alsnog mee te doen.

Je kunt antwoorden: „Ik vind het fijn dat we erover kunnen praten. Mijn antwoord op dit voorstel blijft nee.” Een open gesprek geeft ruimte aan jouw antwoord; het is geen manier om instemming af te dwingen.

Als je zelf teleurgesteld bent over een nee, kun je dat gevoel erkennen zonder de ander verantwoordelijk te maken voor een andere uitkomst. Blijf niet dezelfde vraag in nieuwe woorden stellen. Laat het voorstel rusten.

Ook privacy mag je kiezen

Je hoeft in een vriendengroep geen details te delen om ruimdenkend te lijken. „Ik luister liever dan dat ik over mijn eigen ervaringen vertel” is een mogelijke grens. Je mag ook van onderwerp veranderen of het gesprek verlaten.

Andersom kun je belangstelling tonen zonder door te vragen naar iets persoonlijks. „Wil je dat ik luister of meedenk?” helpt om een gesprek bij de wensen van de ander te houden. Sekspositiviteit hoeft geen prestatie te worden waarin de meest open persoon wint.