Feromonen: betekenis en wat parfumclaims beloven

Een feromoon is een chemisch signaal tussen leden van dezelfde soort. Een lekker parfum is dus niet automatisch een feromoon. En een flesje met het woord ‘feromonen’ erop is geen bewijs dat anderen zich sterker tot je aangetrokken zullen voelen.

Een geur en een feromoon zijn niet hetzelfde

Bij dieren kunnen feromonen uiteenlopende reacties oproepen, bijvoorbeeld bij het vinden van een partner of het volgen van een spoor. Om een stof een feromoon te noemen, moeten onderzoekers meer aantonen dan dat een dier of mens erop reageert: de stof moet daadwerkelijk als signaal tussen soortgenoten functioneren.

Een geur die jou aan een fijne avond herinnert, kan persoonlijk veel betekenen. Zo’n associatie is iets anders dan een aangetoond biologisch signaal. Het wetenschappelijke overzicht van Tristram Wyatt maakt dat onderscheid en beschrijft waarom bekende kandidaatstoffen niet zonder meer menselijke feromonen mogen heten.

Wat is er onderzocht bij mensen?

In een dubbelblind onderzoek uit 2017 beoordeelden 94 deelnemers gezichten terwijl ze een van twee kandidaatstoffen of een controlegeur roken. De stoffen hadden geen aantoonbaar effect op de aantrekkelijkheidsscores. De onderzoekers testten dus een specifieke reactie op specifieke stoffen, geen verzameling parfums tijdens echte dates. Bekijk de onderzoeksopzet en resultaten.

Dat verschil doet ertoe. Een losse proef is geen bewijs dat ieder parfum zinloos is, maar ondersteunt evenmin de belofte dat een geur iemand onweerstaanbaar maakt. Ook de mogelijkheid van menselijke chemische communicatie blijft iets anders dan bewijs voor de werking van een commercieel flesje.

Drie vragen bij een grote belofte

• Wat is precies getest? De verkochte formule of alleen een stof die ergens als ingrediënt wordt genoemd?
• Wat was de uitkomst? Een score voor een foto, een lichamelijke reactie of daadwerkelijk ander gedrag in dagelijks contact?
• Past de reclame bij het resultaat? Een klein verschil in één proef rechtvaardigt geen garantie op aantrekkingskracht.

Stel dat een advertentie zegt dat een parfum ‘wetenschappelijk bewezen aantrekkelijk’ maakt. Een verwijzing naar een onderzoek naar geurherkenning beantwoordt die belofte niet. Kijk naar wat er is gemeten, niet alleen naar het woord wetenschap.

Een parfum kiezen dat bij je past

Je kunt een geur natuurlijk gewoon fijn vinden. Beoordeel hem daarop, bijvoorbeeld door twee geuren te vergelijken zonder eerst de namen of verleidingsbeloftes te lezen. Welke zou je ook dragen op een dag zonder date? Dat is een bruikbaardere aankoopvraag dan hoeveel aandacht een flesje je zou moeten opleveren.