Jeuk aan de vulva: mogelijke oorzaken en wat helpt

Jeuk aan je schaamlippen of rond de ingang van je vagina kan komen door irritatie, een huidaandoening of een infectie. Schimmel is één mogelijkheid, maar niet de enige. De vulva is de buitenkant van je geslachtsdelen; je kunt daar dus jeuk hebben zonder dat de oorzaak binnen in de vagina zit.

Waardoor kan je vulva jeuken?

De huid kan reageren op parfum, wasproducten of andere stoffen die ermee in aanraking komen. Ook eczeem en andere huidaandoeningen kunnen jeuk geven. Een allergische reactie kan ontstaan op een product dat je eerder zonder problemen gebruikte. Na de overgang kunnen veranderingen door minder oestrogeen eveneens een rol spelen.

Een schimmelinfectie kan jeuk en irritatie geven, soms met veranderde afscheiding. Witte of kwetsbare plekken kunnen bijvoorbeeld passen bij lichen sclerosus. Zulke verschijnselen overlappen: je kunt met een foto of lijstje niet betrouwbaar kiezen welke oorzaak je hebt. De RCOG uitleg over huidklachten van de vulva beschrijft dit verschil tussen mogelijke oorzaken.

Is het altijd een vaginale schimmelinfectie?

Nee. Bij candida kun je jeuk, roodheid, zwelling of pijn hebben. Soms is de afscheiding wit en brokkelig, maar dat hoeft niet. Alleen jeuk bewijst dus geen schimmel.

Heb je dit voor het eerst, of herken je de klachten niet van een eerdere diagnose? Bespreek ze met je huisarts voordat je op goed geluk een antischimmelmiddel gebruikt. Bij eerder vastgestelde, herkenbare terugkerende klachten kan de aanpak anders zijn. Volg dan je bestaande behandeladvies of vraag je huisarts of apotheker wat passend is. Lees de informatie over vaginale schimmel van Thuisarts voor die verschillende situaties.

Wat kun je zelf doen tegen verdere irritatie?

Houd de verzorging eenvoudig: was de buitenkant hooguit eenmaal per dag met lauw water en dep voorzichtig droog. Laat geparfumeerde producten, vaginale spoelingen en speciale wasmiddelen achterwege. De binnenkant van de vagina hoef je niet te wassen.

Probeer niet te krabben of hard te wrijven, ook al is dat verleidelijk. Kies kleding die niet schuurt en prettig zit. Dit kan irritatie beperken; het vervangt geen behandeling van een infectie of huidaandoening. De verzorgingsadviezen van Thuisarts bij een pijnlijke of beschadigde vulvahuid zijn hierop gericht.

Verschillende crèmes tegelijk proberen maakt het bovendien lastig om te merken waarop je huid reageert. Gebruik geen huismiddeltjes zoals knoflook, yoghurt of tea tree olie in de vagina. Daarmee behandel je een mogelijke schimmelinfectie niet betrouwbaar en kun je extra klachten krijgen.

Wanneer maak je een afspraak?

• Als de jeuk blijft terugkomen, niet afneemt of je veel last geeft.
• Als je wondjes, duidelijke huidveranderingen, zwelling of pijn hebt.
• Als afscheiding anders ruikt of van kleur verandert, of als behandeling niet helpt.
• Als je voor het eerst klachten hebt die je aan schimmel doen denken.

Bel dezelfde dag bij vaginale klachten met buikpijn of koorts. Dat past niet bij alleen een eenvoudige schimmelinfectie en moet beoordeeld worden.

Wat gebeurt er bij de huisarts?

De huisarts vraagt naar de klachten en kan de huid bekijken. Soms is een uitstrijkje of ander onderzoek nodig. Vertel bijvoorbeeld: ‘De jeuk zit vooral aan één schaamlip en ik zie daar een nieuw wit plekje.’ Je hoeft zelf geen medische naam te kennen.

Vraag gerust wat een onderzoek inhoudt voordat het begint. Je kunt aangeven wat je vervelend vindt en vragen om te stoppen. Afhankelijk van de oorzaak kan de behandeling bestaan uit het weglaten van een irriterende stof, een middel voor een infectie of voorgeschreven zalf voor een huidziekte. Als de oorzaak onduidelijk blijft of klachten aanhouden, kan verwijzing nodig zijn.