Phimosis bij volwassenen: een te strakke voorhuid

Bij phimosis is de voorhuid te nauw om gemakkelijk over de eikel naar achteren te schuiven. Je kunt last hebben bij een erectie, tijdens seks of bij het plassen. Niet elke strakke voorhuid vraagt om een operatie, maar pijn, scheurtjes of nieuwe vernauwing zijn goede redenen om je huisarts te laten meekijken.

Wat kun je merken?

De huid kan trekken, gevoelig of gezwollen zijn. Soms is plassen pijnlijk of komt de straal minder goed op gang. Terugschuiven lukt misschien in rust nog wel, maar bij een erectie niet prettig. De NHS noemt pijnlijke erecties en plasklachten als mogelijke symptomen.

Het helpt om precies te beschrijven wat moeilijk gaat. ‘De opening van de voorhuid is te nauw’ is iets anders dan ‘het trekt onderaan bij het toompje’. Die klachten kunnen op elkaar lijken, maar zijn niet noodzakelijk hetzelfde probleem.

Hoe kan een voorhuid nauwer worden?

Een vernauwing kan al lang bestaan. Bij volwassenen kunnen ook ontsteking, littekens of een huidaandoening zoals lichen sclerosus meespelen. Daarom is een voorhuid die sinds kort strakker wordt reden om naar de oorzaak te kijken. Thuisarts bespreekt deze oorzaken en behandelmogelijkheden.

Neem bij een afspraak mee sinds wanneer het speelt en of er plekjes, wondjes of eerdere ontstekingen zijn geweest. Zeg ook welke crèmes je hebt gebruikt. Je hoeft niet eerst te bewijzen dat je phimosis hebt om een afspraak te mogen maken.

Verzorgen zonder te forceren

Was met water, zonder douchegel of zeep. Trek de huid niet verder terug dan voorzichtig lukt. Als je de voorhuid terugschuift, breng haar daarna weer over de eikel. Laat haar niet langdurig achter de rand zitten.

Behandel een pijnlijke vernauwing niet op eigen initiatief met steeds grotere hulpmiddelen of met een crème die voor een ander is voorgeschreven. Bespreek hoe je jouw huid verzorgt en of een behandeling nodig is. Een soepelere beweging hoort niet te worden afgedwongen door scheurtjes te maken.

Welke opties zijn er?

Een arts kan een hormoonzalf voorschrijven. Bij onvoldoende effect kunnen operatieve mogelijkheden worden besproken, waaronder besnijdenis. Welke aanpak past, hangt af van de oorzaak en de klachten.

Vraag concreet: ‘Wat is het doel van deze behandeling?’, ‘Hoe gebruik ik de zalf?’ en ‘Wanneer beoordelen we het resultaat?’ Als een ingreep wordt voorgesteld, kun je vragen welke alternatieven er zijn en wat er aan de voorhuid verandert. Je hoeft die keuze niet op basis van algemene ervaringen online te maken.

Strak naar achteren is iets anders dan vast achter de eikel

Kan de huid niet goed naar achteren, dan kan dat phimosis zijn. Zit ze al achter de eikel en kan ze niet meer naar voren, dan heet dat paraphimosis of een Spaanse kraag. De eikel kan daarbij dik en pijnlijk worden.

Koel in die laatste situatie meteen met een koude natte doek. Blijft de huid vastzitten, bel direct je huisarts of huisartsenpost. Thuisarts legt uit dat snelle behandeling nodig is. Bel ook direct wanneer je plotseling niet meer kunt plassen. Pijn, pus of koorts bij een strakke voorhuid zijn eveneens redenen om je huisarts te bellen.